Volgens TNO is zittend werk een ‘stroomversneller voor de pandemie van leefstijlziekten
In maart 2024 publiceerde TNO samen met het RIVM een whitepaper met een opvallende titel: “Zittend werk: stroomversneller voor de pandemie van leefstijlziekten”.
De kern van het document is helder: langdurig zitten en onvoldoende bewegen brengen gezondheidsrisico’s met zich mee, zeker in combinatie. Volgens de auteurs draagt onze huidige leefomgeving steeds minder bij aan bewegen en juist steeds meer aan zitten. Vooral op het werk gebeurt dat veel.
Het document beschrijft dat werk door automatisering en digitalisering steeds “sedentairder” is geworden. Sinds de jaren zestig zijn steeds meer mensen een kantoorbaan gaan uitvoeren. Volgens TNO is de cultuur van zitten aan een bureau of overlegtafel inmiddels gemeengoed geworden.
De cijfers in het rapport laten zien hoe groot dat effect inmiddels is geworden.
Nederlandse volwassenen van 18 tot en met 64 jaar zaten in 2021 gemiddeld 9,6 uur per dag. Op werkdagen lag dat gemiddelde zelfs op 10,1 uur per dag.
Daarnaast noemt het rapport Nederland “Europees kampioen zitten”. Volgens de gebruikte Europese cijfers zit 26% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder meer dan 8,5 uur per dag. Het gemiddelde binnen de EU ligt volgens dezelfde bron op 11%.
Ook tijdens werk wordt veel gezeten. In 2022 zaten werkenden in Nederland gemiddeld 8,9 uur per werkdag. Meer dan de helft daarvan gebeurde tijdens het werk zelf: gemiddeld 4,5 uur. Daarnaast zaten werknemers gemiddeld 3,4 uur in hun vrije tijd en 1 uur tijdens woon-werkverkeer.
De whitepaper laat ook zien welke sectoren het meest sedentair zijn. In de financiële sector lag de gemiddelde zittijd tijdens werk op 7 uur per dag. In de ICT-sector op 6,8 uur.
Bij specifieke beroepen lopen die cijfers nog verder op. Juristen, financieel specialisten, software- en netwerkspecialisten en beleidsadviseurs zaten volgens de analyse gemiddeld tussen de 6,8 en 7,3 uur per werkdag.
Volgens het document ontstaat gezondheidsrisico vooral wanneer langdurig aaneengesloten wordt gezeten zonder actieve onderbrekingen, of wanneer iemand gedurende de dag langdurig zit. De auteurs schrijven dat de risico’s snel oplopen rond de acht à negen uur zitten per dag.
Daarbij verwijst TNO naar onderzoek van de Gezondheidsraad waaruit blijkt dat meer dan 8 uur per dag zitten leidt tot:
74% meer kans op hart- en vaatziekten
27% meer kans op vroegtijdig overlijden
Dit in vergelijking met minder dan 4 uur per dag zitten.
Daarnaast noemt de whitepaper verhoogde risico’s op:
diabetes type II
metabool syndroom
sommige vormen van kanker
depressieve klachten
Een belangrijk onderdeel van het document gaat over de maatschappelijke impact. TNO maakte een schatting van de directe zorgkosten die samenhangen met langdurig zitten. Op basis van bestaande onderzoeken en Nederlandse zorgkosten komt de whitepaper uit op een geschatte €1,2 miljard per jaar aan directe zorgkosten die toe te schrijven zijn aan langdurig zitten.
Daarnaast noemt het document een schatting van bijna 21.000 vroegtijdige sterfgevallen per jaar die samenhangen met langdurig zitten. De auteurs benadrukken daarbij expliciet dat het om schattingen gaat op basis van modellen en aannames.
Interessant is dat de whitepaper niet alleen focust op méér sporten. Er wordt juist veel aandacht besteed aan het verminderen en onderbreken van zitten gedurende de dag.
Volgens het document lijken dagelijkse 60 tot 75 minuten matig intensief bewegen de gezondheidsrisico’s van veel zitten sterk te verminderen. Tegelijkertijd verwijst TNO naar onderzoeken waaruit blijkt dat ook het regelmatig onderbreken van langdurig zitten positieve effecten heeft op biomarkers die samenhangen met hart- en vaatziekten en diabetes type II.
Voor werknemers noemt de whitepaper praktische voorbeelden zoals:
staand of lopend telefoneren
even opstaan tijdens of na vergaderingen
koffie of thee halen op een andere verdieping
wandelmomenten tijdens de lunch
het gebruik van reminders via apps of smartwatches
Voor werkgevers ligt de oplossing volgens TNO niet in één losse maatregel. Het document beschrijft dat een combinatie van aanpassingen in de werkomgeving, organisatie van werk en voorlichting nodig is om een echte “beweegcultuur” te creëren.
Wat deze whitepaper vooral duidelijk maakt, is dat langdurig zitten volgens TNO niet meer alleen een individuele leefstijlkeuze is. Het rapport beschrijft zitten nadrukkelijk als iets dat sterk verweven is geraakt met de inrichting van werk en de huidige werkcultuur.
Originele bron:
“TNO Whitepaper: Zittend werk: stroomversneller voor de pandemie van leefstijlziekten” (15 maart 2024).